Strome zejście, mokre kamienie i plecak, który po kilku godzinach zaczyna ciążyć, szybko pokazują, czy sprzęt został dobrze dobrany. Na pytanie, jakie kijki w góry wybrać, odpowiadam przede wszystkim przez pryzmat długości, stabilności, wygody chwytu i rodzaju szlaków. Poniżej znajdziesz praktyczne wskazówki dotyczące konstrukcji, materiałów, regulacji, akcesoriów oraz prawidłowego używania kijków trekkingowych.
Dobry wybór zależy od trasy, wzrostu i sposobu chodzenia
- Kijki trekkingowe są lepsze w górach niż modele do nordic walking.
- Podstawową długość ustaw tak, aby łokieć był zgięty pod kątem około 90 stopni.
- Na początek najbezpieczniejszym wyborem jest aluminium z regulacją i solidną blokadą zewnętrzną.
- Na kamieniste szlaki potrzebujesz twardego grotu, a na śnieg większych talerzyków.
- Orientacyjny budżet na rozsądny pierwszy zakup to 100-250 zł.
Najpierw wybierz właściwy rodzaj kijków
W góry zabiera się przede wszystkim kijki trekkingowe, czyli dwa regulowane kije przeznaczone do podpierania się na podejściach i odciążania nóg na zejściach. Nie myl ich z kijkami do nordic walking. Te drugie mają zwykle smuklejszą konstrukcję, specjalne rękawiczki zamiast klasycznych pętli i są projektowane do rytmicznego marszu po równym podłożu.
W praktyce dwa kijki dają więcej niż pojedyncza laska. Pomagają utrzymać równowagę, poprawiają stabilność z obciążonym plecakiem i pozwalają rozłożyć część pracy na ręce oraz obręcz barkową. Nie zastąpią jednak ostrożności. Na eksponowanym, trudnym fragmencie szlaku obie dłonie mogą być potrzebne do asekuracji, dlatego kijki powinny dać się szybko złożyć i przypiąć do plecaka.
| Rodzaj | Najlepsze zastosowanie | Najważniejszy kompromis |
|---|---|---|
| Teleskopowe | Uniwersalne wycieczki, Beskidy, Tatry, długie trasy | Nieco większa długość po złożeniu |
| Składane | Podróże, szybkie przejścia, biegi górskie | Mniejsza tolerancja na przeciążenia i uderzenia |
| Jednoczęściowe | Osoby ceniące maksymalną sztywność | Brak regulacji i trudne pakowanie |
Na pierwszy komplet wybrałbym model teleskopowy. Jest bardziej wybaczający, można zmieniać jego długość podczas marszu, a w razie awarii jednej sekcji łatwiej znaleźć część zamienną. Konstrukcje składane są świetne, gdy liczy się mały rozmiar po spakowaniu, ale nie kupowałbym ich wyłącznie dlatego, że wyglądają nowocześniej.
Długość ma większe znaczenie niż logo na rękojeści
Na płaskim odcinku stań prosto, chwyć kijki i ustaw je tak, aby łokcie były zgięte mniej więcej pod kątem prostym. Dla wielu osób sprawdzi się orientacyjny przelicznik wzrostu pomnożonego przez 0,68, ale traktuj go jako punkt wyjścia, a nie sztywną regułę. Ostateczna długość zależy także od długości rąk, obuwia i osobistych preferencji.
Przy zakupie zwróć uwagę na zakres regulacji. Osoba o wzroście 175 cm zwykle będzie szukała kijów pozwalających ustawić około 115-120 cm, natomiast użytkownik mierzący 160 cm najczęściej potrzebuje zakresu zaczynającego się w okolicy 105 cm. Najlepiej przymierzyć sprzęt w butach, w których rzeczywiście chodzisz po górach.
Jak zmieniać ustawienie na trasie
- Na podejściu skróć kijki o około 5-10 cm, żeby wygodniej pracować rękami.
- Na zejściu wydłuż je o około 5-10 cm, aby odciążyć kolana i nie pochylać nadmiernie tułowia.
- Na trawersie ustaw kij po stronie niższej nieco dłużej, a po stronie wyższej krócej.
- W głębokim śniegu nie opieraj się wyłącznie na standardowej długości, ponieważ talerzyk może zapadać się pod powierzchnię.
Nie przesadzaj z długością na stromym zejściu. Zbyt długie kijki wymuszają wyciąganie rąk daleko przed siebie i pogarszają kontrolę nad ciałem. Z mojego punktu widzenia lepiej mieć możliwość płynnej regulacji niż kupić bardzo lekkie kije o jednej, teoretycznie idealnej długości.
Aluminium czy karbon sprawdzą się lepiej
Aluminium jest rozsądnym wyborem dla większości turystów. Taki kij może być odrobinę cięższy, ale zwykle lepiej znosi mocne uderzenie o skałę, przygniecenie w transporcie czy przypadkowe oparcie całego ciężaru ciała. W górach ta odporność często jest ważniejsza niż redukcja kilkudziesięciu gramów.
Karbon, czyli włókno węglowe, pozwala zmniejszyć wagę i dobrze tłumi część drgań. Ma jednak mniejszą tolerancję na punktowe uszkodzenia. Jeśli pęknie po mocnym uderzeniu, naprawa na szlaku jest praktycznie niemożliwa. Wybrałbym go osobie, która dużo chodzi, pilnuje sprzętu i naprawdę odczuje różnicę w wadze plecaka.
| Cecha | Aluminium | Karbon |
|---|---|---|
| Odporność na uderzenia | Wysoka, kij może się wygiąć zamiast pęknąć | Dobra przy prawidłowym użyciu, słabsza przy uderzeniach punktowych |
| Waga | Zwykle większa | Zwykle mniejsza |
| Cena | Najczęściej około 100-300 zł za parę | Często około 300-700 zł lub więcej |
| Dla kogo | Dla początkujących i do regularnej turystyki | Dla osób wrażliwych na wagę i chodzących bardzo często |
Cena nie gwarantuje lepszego dopasowania. Drogi karbonowy model z niewygodną rękojeścią będzie gorszy od solidnych aluminiowych kijów, które można prawidłowo ustawić i pewnie zablokować. Przy pierwszym zakupie przeznaczyłbym pieniądze przede wszystkim na dobrą blokadę, wygodny chwyt i dostępność części.
Blokada, rękojeść i grot decydują o wygodzie
Najczęściej spotkasz blokady zewnętrzne typu lever lock oraz wewnętrzne blokady skręcane. Zewnętrzny zatrzask łatwo obsłużyć w rękawiczkach i szybko sprawdzić wzrokiem. System skręcany jest bardziej schowany, ale może poluzować się po czasie, zwłaszcza gdy do środka dostanie się piasek albo mechanizm zostanie źle dokręcony.
Przed wyjściem mocno oprzyj kij o podłoże i sprawdź, czy segment nie zsuwa się pod naciskiem. Poluzowana blokada jest szczególnie niebezpieczna na zejściu, kiedy kij może nagle stracić długość. Nie dokręcaj mechanizmu z całej siły, bo łatwo uszkodzić gwint lub element rozporowy.
Rękojeść dopasuj do pory roku
Korek dobrze sprawdza się podczas długich, letnich przejść, ponieważ nie chłonie tak szybko wilgoci jak niektóre miękkie materiały i dopasowuje się do dłoni. Pianka jest lekka i przyjemna, szczególnie gdy często zmieniasz położenie dłoni. Guma bywa trwała, ale przy wielogodzinnym marszu może powodować otarcia, a zimą szybko robi się chłodna.
Sprawdź także pętlę nadgarstkową. Powinna podtrzymywać dłoń, ale nie uciskać jej po zaciśnięciu. Wkładaj rękę od dołu przez pętlę, a potem obejmuj rękojeść. Dzięki temu nie musisz ściskać uchwytu przez cały dzień i mniej męczysz przedramiona.
Przeczytaj również: Buty La Sportiva - jak dobrać rozmiar bez pomyłki
Końcówki i talerzyki
Najbardziej uniwersalny jest twardy grot z węglika spiekanego, który dobrze trzyma się ziemi, korzeni i skał. Na asfalt lub drewniane kładki załóż gumowe nakładki. Chronią delikatniejsze podłoże i zmniejszają hałas, ale na mokrej skale mogą pogorszyć przyczepność.
Małe talerzyki wystarczą na większość letnich szlaków. Zimą przydadzą się większe talerzyki śnieżne, które ograniczają zapadanie się kijów. Nie traktuj ich jednak jako zamiennika raków. Na oblodzonym, stromym terenie kijki poprawiają równowagę, ale nie zapewniają takiego zabezpieczenia jak odpowiednie obuwie i raki turystyczne.
Dopasuj sprzęt do polskich szlaków
Na łagodnych trasach w Beskidach najważniejsza będzie wygoda i łatwa regulacja. W Tatrach, gdzie pojawiają się kamienne stopnie, strome zejścia i większe obciążenie kijów, postawiłbym na solidną konstrukcję oraz pewną blokadę. Wędrówki po Karkonoszach lub Bieszczadach wymagają z kolei sprzętu odpornego na błoto, deszcz i częste zmiany długości.
| Planowane wyjścia | Najrozsądniejszy wybór | Na co uważać |
|---|---|---|
| Krótki spacer po łagodnym szlaku | Aluminium, 2-3 segmenty, podstawowa regulacja | Nie przepłacaj za ultralekkie materiały |
| Długie przejścia z plecakiem | Wygodny korek lub pianka, mocny grot, zakres regulacji | Sprawdź pętle i ciężar całej pary |
| Trudne, kamieniste trasy | Sztywny kij aluminiowy lub wysokiej klasy karbon | Nie opieraj całego ciężaru na jednym kijku |
| Wędrówki zimowe | Duże talerzyki, blokada możliwa do obsługi w rękawicach | Mróz może usztywniać mechanizmy i paski |
| Podróże i biegi górskie | Kijki składane, krótkie po złożeniu, lekkie | Nie przeciążaj ich gwałtownym podpieraniem |
Jeżeli chodzisz kilka razy w roku, nie potrzebujesz sprzętu ekspedycyjnego. Wystarczy para w cenie około 100-250 zł, pod warunkiem że blokady działają pewnie, a rękojeść nie ślizga się w dłoni. Modele kosztujące 300-700 zł mają sens głównie wtedy, gdy często pokonujesz długie dystanse albo szczególnie zależy ci na niskiej wadze.
Technika używania jest równie ważna jak zakup
Kijki nie powinny być wbijane daleko przed ciało. Ustaw je mniej więcej przy stopie lub lekko za nią i pozwól, aby ruch rąk współpracował z krokiem. Na podejściu możesz mocniej dociskać rękojeści, natomiast na zejściu trzymaj kije bardziej z przodu, lecz bez blokowania łokci.
Najczęstszy błąd to kurczowe ściskanie uchwytów. Prawidłowo wyregulowana pętla przejmuje część obciążenia, a dłonie pozostają rozluźnione. Drugi problem stanowi używanie tej samej długości przez całą trasę, mimo że nachylenie terenu wyraźnie się zmienia.
Po wycieczce rozłóż kijki i wysusz je, szczególnie gdy marsz odbywał się w deszczu lub śniegu. Przetrzyj segmenty z błota, sprawdź groty i co jakiś czas skontroluj śruby oraz zatrzaski. Konserwacja zajmuje kilka minut, a może zapobiec złożeniu się kija w najmniej odpowiednim momencie.
Najprostsza decyzja przed wyjściem na szlak
Jeśli kupujesz pierwszą parę, wybierz regulowane kijki trekkingowe z aluminium, wygodną piankową lub korkową rękojeścią, zewnętrzną blokadą i wymiennymi końcówkami. Ustaw je na płaskim tak, aby łokcie miały około 90 stopni, a potem skracaj na podejściach i wydłużaj na zejściach.Przed zakupem zadaj sobie trzy pytania: jak często chodzę, po jakim terenie i ile miejsca mam w plecaku? Odpowiedzi zwykle prowadzą do lepszego wyboru niż sama marka czy najniższa waga. Dobrze dopasowane kijki nie zrobią z trudnej trasy łatwej, ale mogą sprawić, że po całym dniu kolana, dłonie i plecy będą wyraźnie mniej zmęczone.
